ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΣ ΙΟΥΔΑΙΟΣ

«Όλοι ξέρουμε ότι ο καλός άνθρωπος δεν είναι απαραίτητα και καλός καλλιτέχνης. Κανείς, όμως, δε θα γίνει γνήσιος καλλιτέχνης , αν δεν είναι σπουδαίος άνθρωπος, και επομένως καλός.» Mark Chagall

Ο Μαρκ Σαγκάλ, ήταν Ρώσος ζωγράφος εβραϊκής καταγωγής, που από μικρός άρχισε μαθήματα σχεδίου και βιολιού. Μετά απ’ την επίμονη προσπάθεια της μητέρας του, μπόρεσε και τέλειωσε το δημόσιο Γυμνάσιο, όπου Εβραίοι δε γίνονταν δεκτοί.
Αργότερα κέρδισε μια υποτροφία για σπουδές στη Μόσχα, αφού εξασφάλισε την απαραίτητη άδεια που χρειαζόταν τότε για να παραμείνει στην πρωτεύουσα ένας Εβραίος. Τα πρώτα έργα του χαρακτηρίζονταν από θέματα που επανήλθαν και σε μεταγενέστερους πίνακές του, όπως αγροτικές σκηνές ή θέματα εμπνευσμένα από τη ζωή στην ύπαιθρο και την επαρχία.
Το 1910, με τη βοήθεια του προστάτη του, Max Winawer, ταξίδεψε στο Παρίσι όπου ήρθε σε επαφή με το έργο πρωτοπόρων καλλιτεχνών της εποχής, όπως των ιμπρεσιονιστών, του Π.Γκογκέν, του Β. βαν Γκόνγκ ή του Α΄.Ματίς. Εξίσου επιδραστική υπήρξε και η επίσκεψή του στο Λούβρο, η οποία-όπως ο ίδιος σημειώνει στα απομνημονεύματά του- τον «σημάδεψε». Στο Παρίσι ο Σαγκάλ συνδέθηκε επίσης με τον Γάλλο ποιητή Γκ. Απολλινέρ, ο οποίος προσπαθούσε να του εξασφαλίζει ευκαιρίες να εκθέτει τα έργα του. Εκείνος του αφιέρωσε με τη σειρά του τον πίνακα Φόρος τιμής στον Απολιναίρ (1911).


«Εγώ και το χωριό» 1911

Σε ορισμένους από τους πίνακες του Σαγκάλ εκείνης της περιόδου, διαφαίνεται η σχέση του με το κίνημα του κυβισμού, αν και θεωρείται πως επηρεάστηκε λιγότερο από τους θεμελιωτές του, δηλαδή τον Πικάσο και τον Μπρακ, και περισσότερο από το έργο του Ρ. Ντελωνέ. Την Άνοιξη του 1914, μετά από πρόταση του Απολιναίρ, ο εκδότης του περιοδικού Der Sturm (Η Θύελλα) Χέρβαρτ Βάλντεν, ανέλαβε την οργάνωση της πρώτης ατομικής έκθεσης του Σαγκάλ στο Βερολίνο.

«Γενέθλια» 1915

Ο Α΄ παγκόσμιος τον βρίσκει στην πατρίδα του κι αποκλείεται εκεί για 8 χρόνια. Ζει την Οκτωβριανή επανάσταση. Χάρη στη γνωριμία του με τον Ανατόλι Λουνατσάρσκι, υπεύθυνο πολιτισμού, το Σεπτέμβριο του 1918, διορίστηκε επίτροπος Καλών Τεχνών στο Βιτέμπσκ. Στα πλαίσια των νέων καθηκόντων του, οργάνωσε εκθέσεις και επαναλειτούργησε τη Σχολή Καλών Τεχνών της πόλης, όπου κατόρθωσε να συγκεντρώσει σημαντικούς δασκάλους, όπως ο Ελιέζερ Λισίτσκι και ο Καζιμίρ Μάλεβιτς. Έχοντας επιφυλάξεις για την επανάσταση και ειδικότερα σε ό,τι αφορούσε τις ιδέες της για την τέχνη, ο Σαγκάλ παραιτήθηκε το Μάιο του 1920 και μετακόμισε στη Μόσχα, όπου ανέλαβε τη διακόσμηση του Εβραϊκού Θεάτρου της πόλης.
Την περίοδο εκείνη, η οικονομική βοήθεια των σοβιετικών καλλιτεχνών ήταν ανάλογη της «χρησιμότητας» του έργου τους ενώ και οι επιχορηγήσεις που αποσπούσε ο Σαγκάλ ήταν πενιχρές, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίσει οικονομικά προβλήματα, γεγονός που συνέβαλε στην απόφασή του να εγακτασταθεί στο Βερολίνο, όπου παλαιότερα ο Βάλντεν είχε πουλήσει πίνακές του. Τα χρήματα που είχε κερδίσει ο Σαγκάλ από τις πωλήσεις αυτές είχαν ωστόσο χάσει την αξία τους, λόγω του πολέμου.Το Σεπτέμβριο του 1923 εγκαταστάθηκε εκ νέου στο Παρίσι και τον επόμενο χρόνο παρουσιάστηκε η πρώτη αναδρομική έκθεση έργων του και ακολούθησε η πρώτη του ατομική έκθεση στη Νέα Υόρκη. Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Σαγκάλ στα απομνημονεύματά του, η δεκαετία 1923-1933 υπήρξε η πιο ευτυχισμένη της ζωής του. Την περίοδο αυτή υπέγραψε συμβόλαιο με τον έμπορο τέχνης Bernheim, με αποτέλεσμα να απαλλαχθεί από οικονομικές έγνοιες αλλά και να γίνει ευρύτερα γνωστός σε διεθνές επίπεδο.

«Το Πεδίον του Άρεως» 1954/55

Όταν η γαλλική κυβέρνηση υπέγραψε συμφωνία συνθηκολόγησης με τη ναζιστική Γερμανία, ο Σαγκάλ δεν μπορούσε να παραμείνει ασφαλής στη Γαλλία. Συνελήφθη στη Μασσαλία και επρόκειτο να παραδοθεί στους Γερμανούς, ωστόσο τελικά σώθηκε από αμερικανική παρέμβαση. Χάρη στη φήμη του, ο ίδιος κατόρθωσε να ξεφύγει από την προοπτική των στρατόπεδων συγκέντρωσης και στις 7Μαΐου 1941 επιβιβάστηκε με την οικογένειά του σε πλοίο που τους μετέφερε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να εγκατασταθούν τελικά στην πόλη της Νέας Υόρκης. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1944 πέθανε η σύζυγός του Μπέλα Ρόζενφελντ και δύο χρόνια αργότερα ο Σαγκάλ επέστρεψε στην Ευρώπη.

Μετά την επιστροφή του στη Γαλλία η φήμη του άρχισε να αυξάνεται σταθερά. Το 1959 έγινε επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων και στα επόμενα χρόνια διοργανώθηκαν αναδρομικές ή ατομικές εκθέσεις του σε διάφορες πόλεις, ενώ το 1973 εγκαινιάστηκε το Εθνικό Μουσείο Σαγκάλ στη γαλλική Νίκαια.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του ασχολήθηκε εκτεταμένα με τοιχογραφίες, ψηφιδωτά και υαλογραφήματα, με σημαντικότερες δημιουργίες το εσωτερικό της εκκλησίας στο Plateua-d’ Assy της Σαβοΐας (1957), τα βιτρώ του καθεδρικού ναού της πόλης Μετς και της συναγωγής της Πανεπιστημιακής Κλινικής της Ιερουσαλήμ (1962), τα παράθυρα του κτιρίου των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη και την οροφή της όπερας του Παρισιού (1964) καθώς και οι τοιχογραφίες για το κτίριο του κοινοβουλίου στην Ιερουσαλήμ (1966).

Πέθανε στις 28 Μαρτίου 1985 σε ηλικία 97 ετών, στην κοινότητα του Αγίου Παύλου, στη νοτιοανατολική Γαλλία. Το 1997 ιδρύθηκε το Μουσείο Σαγκάλ στη γενέτειρά του, το οποίο περιλαμβάνει αντίγραφα των έργων του.

«Ζευγάρι σε κόκκινο φόντο» 1983

Τα έργα του Σαγκάλ χαρακτηρίζονται έντονα από προσωπικά στοιχεία καθώς και από την «απλοϊκή» ιδιομορφία τους. Η θεματολογία του, κατά βάση ποιητική και φανταστική, είναι βασισμένη κυρίως σε προσωπικά βιώματα, άρρηκτα συνδεδεμένη επίσης με την εβραϊκή του καταγωγή, ενώ είναι χαρακτηριστικό πως σπανίζουν οι προσωπογραφίες. Κινήθηκε συστηματικά γύρω από τον άξονα της εβραϊκής παράδοσης και του ρωσικού φολκλόρ, αν και στο ύστερο έργο του απομακρύνθηκε ελαφρά, χρησιμοποιώντας θέματα από την αρχαία Ελλάδα, όπως στους πίνακες Πτώση του Ίκαρου (1975) ή Ο μύθος του Ορφέα (1977), καθώς και απλές καθημερινές σκηνές.

Πηγές: «Μαρκ Σαγκάλ, η ζωγραφική ως ποίηση» Ingo F. Walther/Rainer Metzger, Εκδ. Taschen /Γνώση ,
Βικίπαιδεια .
Σχετικοί σύνδεσμοι:
Μουσείο Μ.Σαγκάλ στο Βιτέμπσκ ,
Μουσείο Μ.Σαγκάλ στη Γαλλία

Υ.Γ.1. Αγόρασα το συγκεκριμένο βιβλίο-μεταξύ άλλων- στην έκθεση για διάφορους λόγους. Ο ένας ήταν ότι με τράβηξε κυρίως το εξώφυλλο (ο προ-τελευταίος πίνακας) . Αυτό το γαλάζιο το βρήκα ονειρικό. Δυστυχώς ο blogger δε μου δίνει τη δυνατότητα ν’ ανεβάσω περισσότερες φωτογραφίες.

Υ.Γ. 2.Ευχαριστώ, γοργόνα μου, για την πληροφορία!

Advertisements

18 thoughts on “ΠΕΡΙΠΛΑΝΩΜΕΝΟΣ ΙΟΥΔΑΙΟΣ

  1. Stavros Katsaris

    Πολύ ενδιαφέρον!
    Τον τελευταίο καιρό μου αρέσει και μένα να σκαλίζω την ιστορία μεγάλων καλλιτεχνών!
    Μπορείς να ανακαλύψεις εκπληκτικούς θυσαυρούς μέσα στις ψυχές αυτών των ανθρώπων!
    Καλημέρα και καλή εβδομάδα!

  2. alcimede

    ενημερωτικότατο!
    Βαλθήκατε να μας καλλιεργήσετε; Θα τα καταφέρεις.

    Καλημέρα και καλή εβδομάδα

    Όντως πανέμορφο αυτό το γαλάζιο

  3. renata

    Σταύρο, αυτομορφώνομαι! Αυτή δε η αρχική φράση μ΄ έβαλε σε σκέψεις.
    Καλησπέρα! 😉

    Allmylife, δυστυχώς δεν μπόρεσα ν’ ανεβάσω άλλες! Έχω κατεβάσει πολλές ακόμα! 😉

    Αλκυόνη μου, όλες έχουν την αξία τους, αλλά αυτές των τελευταίων χρόνων,είναι μαγευτικές! 🙂

    Αλκιμήδη, είμαι σίγουρη πως υπάρχουν πολύ πιο καλλιεργημένοι από μένα, αλλά απασχόλησε έντονα την σκέψη μου!
    Ευθύνεσαι κι εσύ-κι άλλοι βέβαια- που μου είπατε να γράψω ποστ για τα βιβλία που πήρα! 😉 Αντεύχομαι!

  4. Anonymous

    Εξαιρετικά ενδιαφέρον αφιέρωμα και σε ευχαριστούμε πολύ για αυτό.

    Πάντως θα κάνω και λίγο τον δικηγόρο του διαβόλου, σχολιάζοντας την εισαγωγική ρήση του Σαγκάλ:

    Δηλαδή ο Μότσαρτ και ο Γκωγκέν ήταν καλοί άνθρωποι;

  5. renata

    Γι αυτό είπα, Βίκτωρα, πως μ΄έβαλε σε σκέψεις η εισαγωγική φράση!Έτσι θα το ΄βλεπε ή ήθελε ο ίδιος, όπως φαίνεται! Βγήκε λίγο «πάπλωμα» βέβαια! 🙂
    Βοήθησε με τις εικόνες κι η γούφα σου! 😉

  6. renata

    Γοργόνα μου, επιμένω πως έκανες! Ευχαριστώ! 😉

    Candy’s τετραδιάκι, καλωσήρθες στο μπλογκ μου! Thanks! 🙂

    Αλεξάνδρα, ήταν πολύ ενδιαφέρων άνθρωπος, με πλούσιες εμπειρίες. Το βιβλίο είναι βασισμένο στην αυτοβιογραφία του «Η ζωή μου». Αγαπημένο τραγούδι, εδώ με τη φωνή της Μαντλέν Πεϋρού! 🙂

  7. renata

    Συνέρχομαι σιγά σιγά απ΄το συνάχι. Θ΄ανεβάσω κι άλλους απόψε! 😉 «Ο κλέψας του κλέψαντος»! :Ρ Φιλιά

    Vita mi barouak, χαίρομαι που σ΄άρεσε! 🙂

    Ντάλια μου, κι εγώ χάρηκα που είχα την ευκαιρία να ξεφύγω απ΄τα συνηθισμένα μου! Φιλιάά 😉

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s